Bon je grad muzeja. U tako malom gradu, u poredjenju sa drugim metropolama i prestonicama, smešteno je toliko mnogo zanimljivih zbirki, od Muzeja moderne umetnosti nemačke, preko Umetnikog i izložbenog paviljiona Savezne Republike Nemačke, Muzeja Rajne sa kosturom čuvenog neandertalca, Egipatskog muzeja, Akademskog muzeja umetnosti, Muzeja žena, sve do sjajnog prirodnjačkog Muzeja Aleksandra Keniga. Ceo niz zanimljivih mesta za obilazak smešten je u okviru "muzejske milje" - Musemsmeile. Stanovnici Bona s ponosom ističu da je 1770. godine ovde rodjen Ludvig van Betoven, možda najveći kompozitor svih vremena. Njegova kuća je očuvana u izvornom obliku i danas je muzej sa obiljem predmeta i sadržaja, uključujući portrete, originalne rukopise, prva izdanja njegovih remek dela, njegov poslednji veliki klavir i trubu za uvo (stari model slušnog aparata). Velikom umetniku je posvećena i Digitalna Betovenova kuća i Medjunarondi Betovenov festival u Bonu.
No, ja nisam imao vremena da obilazim umetničke ili prirodnjačke muzeje. Bio sam kratko u poseti glavnom gradu Zapadnog dela nekada podeljene zemlje, i to na sastanku u Ujedinjenim Narodima, te nisam imao vremena niti bi raspoložen za tako nešto. Umesto toga, odabrao sam da saznam više o četrdesetogodišnjem periodu podeljene zemlje i naroda. Upravo stoga, iskoristio sam priliku da posetim Muzej istorije Savezne Republike Nemačke - Haus der Geschichte der Bundesrepublik Deutchland.
Izložba počinje prvim danima posle okončanja najveće ljudske klanice u istoriji - Drugog svetskog rata. Tek ovde shvatio sam i tragediju nemačkog naroda u tim trenucima. Istina, nisu stradali kao mnogi drugi kojima su naneli zlo, no razaranja koja su donela bombardovanja i ratne operacije na tlu Nemačke i haos u koji je zemlja upala nisu bili ni malo naivni. Razvaljeni gradovi, pogubljene porodice, uništena privreda, pokidane saobraćajnice... Ali i jasne i odrešite naredbe okupacionih vlasti kojima se stavljaju van snage nacistički zakoni, uvodi red i sprečavaju zloupotrebe svake vrste.
Odmah na ulazu je i opomena: okromna kocka u kojoj i oko koje su scene koje podsećaju na mržnju i strašan zločin genocida prema jevrejima i drugim nearijevskim narodima. Nemačka se dugo, istrajno i oporo obračunavala sa sopstvenim zločinom i sramom koji zbog njega nosi. Ja sam, igrom slučaja, pre par nedelja pročitao dve knjige nemačkog pisca Bernharda Šlinka (jedna od njih je i "Čitač" po kojoj je prošle godine snimljen dobar film sa Kejt Vinslet i Ralfom Fajnsom). Obe govore o ovom teškom i mučnom procesu. Podsetila me izložba, a pogotovo ovaj deo o genocidu, na knjige i ovo često pristutno pitanje nemačkog identiteta.
A onda ulazim u lavirint uspomena. Redjaju se slike:
... rušenje zarušenog ... počinje obnova ...
... traganje za zločincima ... sudjenja nacistima, ne samo ono čuveno nirnberško nego i manoga druga koja nikada nisu bila na naslovnim stranama ... zabrana da članovi Nacističke partje obavljaju bilo kakve važne poslove ...
... crnoberzijanci ... švercovane cigarete ... sprava za ilegalno pravljenje alkohola ...
... reorganizovana država ... 1947. godina ... podela u 16 regiona ... delovi zemlje odlaze u Poljsku ...
... formiranje CDU - Hrišćanske demokratske unije, najjače partije posleratne Nemačke ... Hermes, Kajzer, Adenauer i Miler ...
... prvo pozorište, muzika, radio, film, slikarstvo, crteži, stripovi, karikature, plakati, novine ... Čarli Čaplin ... Neuen Zeitung ...
... blokada Berlina ... podela zemlje, nastanak DDRa ... rampa ... jedan narod - dve zemlje - nijedan vodja ...
... Adenauerovo penkalo i mastionica ... stvaranje nove zemlje, dela raspolućene ... mape ... ustavi ... zakoni ...
... stvaranje SPD - Socijaldemokratske partije ... "Baraka", njena centrala u Bonu, odmah nasuprot CDU ...
... Parlament ... snimci Adenauera ... rađanje novog vodje ...
... Ami go home! ...
... hotel "Patersburg" na vrhu obližnjeg brda ... Visoka Komisija za upravljanje Nemačkom (Hohe Kommission) ... Ocupation Statute ... akt od 21. septembra 1949. godine o formiranju Savezne Republike Nemačke ... prenos ovlašćenja na nove vlasti ...
... dve zemlje, dva puta ...
... obligacije ... upozoravanje na opasnost povratka nacizma ...
... prve ambasade ... Lufthansa ... vojna uniforma, Vojska, Bundeswehr ... NATO ...
... bioskop ... petoljetke ... proslava 1. maja ...
... prijateljstvo i saradnja sa Francuskom ...
... NATO Nein ... pioniri ... 40 godina Velike Oktobarske Revolucije ... Olimpijade, dokazivanje kroz sport ...
... poseta Džona Kenedija, masovno iskazivanje ljubavi i podrške, ulice prekrivene cvećem ... topao i srdačan doček, neposredan, daleko od onog kakav će biti kada dodje Nobelovac ... američka moda i kultura ... Miki Maus ...
... Vespa, Martini, espreso, šlageri, Bravo, Špigl, telezivori, tosteri, mikseri, usisivači, bojleri ...
... pojava Vilija Branta na političkoj sceni, skok SPD ...
... samrtna maska Adenauera ...
... policijske blokade ... ginu studenti ... atentat na Rudija Dučkea ...
... rudari, radnici, novi stambeni blokovi ... Barbika ... ženska prava ... uloga žene ...
... Bitlsi, Dip Parpl, Džimi Hendriks, Frenk Zapa, Rolingstonsi ...
... čovek na Mesecu ...
... granički prelaz, vize, kontrola ... Honeker stupa na vlast 3. maja 1971. godine ... planovi i petoljetke se ostvaruju sa preko 100% ...
... Pobeda SDP na izborima 1972. godine ...
... VILI BRANT NA KOLENIMA ... nezaboravan trenutak, istorijsko pokajanje ...
... Olimpijada u Minhenu 1972. godine ... pojava Helmuta Šmita ...
... uvoz ... stiže japanska roba ... robotika, kompjuteri ...
... zeleni ... crveni ... pobune protiv krstarećih raketa ... Peršing ... Černobil ... atomsko oružje ... velika maketa: kako bi izgledao Bon posle atomskog udara ... strašno upozorenje ...
... povratak holokaustu ... nova istorijska preispitivanja ...
... pojava Helmuta Kola ...
... KEBZ - Konferencija o Evropskoj bezbednosti i saradnji, Helsinki 1975. godine ... slika neformalnog ćaskanja Honekera i Šmita u klupama odvojeni prolazom ...
... Dojčland, Dojčland iber ales ...
... promene na Istoku, prvi znaci novog doba ... Solidarnošć ... Gorbačov i Regan ...
... prve pobune u DDRu ... Lajpcig ... tarbant sa svim što je jedna porodica mogla da spakuje pred bekstvo ...
... RUŠENJE BERLINSKOG ZIDA ... dva velika bloka iz zida su tu, da opomenu i podsete ... PONOVO JEDNA ZEMLJA ...
... razmontiranje DDRa ... Kol i Gorbačov ... dosijei ...
... SIDA ... razne boje, nacije, kulture ... multikulturalno društvo ... Nemačka svih njenih građana ...
... nova Evropa ... proširenje Evropske Unije ... Nemačka u mirovnim misijama Ujedinjenih naroda ... Kambodža, Somalija, Jugoslavija ...
... 1999. godina ... prvo učešće nemačke vojske u ratnim operacijama ... nemačka krstareća raketa izložena ... moja muka i jed, bes ... KFOR ... Priština - Prizren ... Avganistan ...
... preseljenje administrativne vlasti u Berlin ...
... Šreder, a onda Angela Merkel ...
Odlično, informativno, zanimljivo. Izuzetna izložba, sjajno podsećanje ne jednu eru. Puno poznatih motiva, puno toga još da se otkrije i sazna. Izlazim pun utiska. Shtatio sam: Svaka zemlja mora realno i dostijanstveno da oceni i prikaže svoju istoriju. Sebi i drugima.
Razmislio sam takođe: čega nema na izložbi? Čini mi se da nestostaje par stvari koje su takođe obeležile istoriju zemlje (ili sam ih ja propustio da opazim). Nema:
• gastarbajtera
• pornića
• dovoljno o sportu (OK, možda je to zato što je DDR u tome bio bolji, kad se sve sabere)
• izbeglica iz drugih zemalja koji su dolazili u Nemačku 1945. godine (recimo "naših" folksdojčera)
• Bader - Majnhof i sličnih anarhističko/terorističkih grupa
